Deze traditionele Catalaanse morter van 11 cm is een keramische vijzel met houten stamper van Torrent uit Catalonië. Met zijn opvallende gele glazuur, groene decoratie en karakteristieke punten langs de rand is het een klassieker uit de mediterrane keuken. Een praktisch stuk keukengerei dat van oudsher vooral bekend is als dé vijzel voor het maken van traditionele allioli.
De morter heeft al generaties lang een vaste plek in de Catalaanse keuken. Ingrediënten worden er niet simpelweg in fijngestampt, maar met de houten stamper – de mà de morter – tegen de binnenwand fijngewreven en met elkaar vermengd. Dat maakt hem geschikt voor kruiden, specerijen, knoflook en noten, maar ook voor typisch Catalaanse bereidingen als picada en natuurlijk allioli.
De traditionele manier om allioli te maken
Misschien wel de bekendste toepassing van de morter is het maken van traditionele Catalaanse allioli. Knoflook wordt met wat zout in de morter tot een zeer fijne pasta gewreven. Vervolgens wordt beetje bij beetje olijfolie toegevoegd, terwijl voortdurend wordt geroerd, totdat een dikke emulsie ontstaat.
En daarvoor heb je verrassend weinig ingrediënten nodig.
Wist je dat echte allioli geen ei bevat?
De naam vertelt eigenlijk het hele recept. All betekent knoflook en oli betekent olie in het Catalaans: all-i-oli. Traditionele allioli bestaat dan ook in de basis uit knoflook en olijfolie, eventueel aangevuld met een beetje zout. Ei hoort niet in de oorspronkelijke bereiding.
De variant met ei die tegenwoordig veel wordt gemaakt, is eenvoudiger te emulgeren en lijkt technisch meer op een knoflookmayonaise. Voor traditionele allioli heb je alleen knoflook, goede olijfolie, een beetje geduld én natuurlijk een morter nodig.
Zelf proberen? Op onze receptenpagina vind je ons recept voor traditionele zelfgemaakte allioli.
Waarom zijn traditionele morters geel met groen?
De opvallende vorm en kleuren zijn niet zomaar een moderne ontwerpkeuze. Geel geglazuurde morters met groene decoraties behoren tot het traditionele beeld van dit mediterrane keukengerei. Ook de kenmerkende punten rondom de bovenrand horen bij de klassieke vorm.
De openingen tussen deze punten hebben bovendien een praktische functie: ze maken het gemakkelijker om een saus of andere bereiding vanuit de morter uit te schenken.
Door de combinatie van geel keramiek, groene accenten en de uitgesproken rand is de traditionele morter inmiddels zo herkenbaar geworden dat de vorm bijna synoniem is geworden met zelfgemaakte allioli.
Komt deze vorm je bekend voor?
Wie weleens Choví Aioli heeft gekocht, herkent hem misschien meteen. De bekende gele Choví-verpakking is geïnspireerd op de traditionele morter waarin allioli van oudsher wordt gemaakt. De gele kleur en karakteristieke punten rondom de rand verwijzen naar deze klassieke vijzel.
Deze keramische morter van Torrent is dus niet gebaseerd op het bekende Choví-bakje: het is precies andersom. De verpakking van Choví verwijst naar het traditionele keukengerei waarmee allioli al veel langer met de hand wordt bereid.
Veel meer dan alleen allioli
Hoewel de morter sterk met allioli wordt geassocieerd, is hij in de Catalaanse keuken veel breder inzetbaar. Zo wordt hij traditioneel gebruikt voor het maken van een picada: een fijngemalen mengsel van bijvoorbeeld noten, knoflook, kruiden en brood dat tijdens het koken aan gerechten wordt toegevoegd voor extra smaak, structuur en binding.
Ook voor het fijnmaken van kruiden, specerijen en noten of het bereiden van andere sauzen komt een morter goed van pas. Met zijn diameter van 11 cm is deze uitvoering vooral geschikt voor kleinere bereidingen.
En wanneer je hem niet gebruikt, hoeft hij zeker niet achter in een keukenkastje te verdwijnen. De karakteristieke geel-groene uitvoering maakt hem ook tot een opvallend stukje mediterraan keramiek voor op het aanrecht.
Catalaans keramiek van Torrent
Deze morter komt van Torrent, onze keramiekleverancier in Catalonië. Bij Bocí selecteren we ons keramiek rechtstreeks bij de producent, waarbij we zoeken naar producten die niet alleen mooi zijn, maar ook iets vertellen over de Catalaanse eetcultuur.
Deze morter is daar een mooi voorbeeld van: een herkenbaar stuk traditioneel keukengerei dat nog altijd gewoon gebruikt kan worden waarvoor het ooit bedoeld was.
Knoflook, olijfolie en een beetje geduld. Veel meer heb je niet nodig om zelf te ontdekken waarom de morter en allioli al zo lang bij elkaar horen.
Beoordelingen
Er zijn nog geen beoordelingen.